Długość geograficzna (ang. longitude; symbol λ) - jedna ze współrzędnych geograficznych, kąt dwuścienny zawarty między półpłaszczyzną południka 0 (południka przechodzącego przez obserwatorium astronomiczne w Greenwich), a półpłaszczyzną południka przechodzącego przez dany punkt na powierzchni Ziemi.
Punkty położone na półkuli wschodniej, czyli na wschód od południka 0° do 180°, mają długość geograficzną wschodnią (symbol E), czasem nazywaną też długością geograficzną dodatnią. Punkty położone na półkuli zachodniej, czyli na zachód od 0° do 180°, mają długość geograficzną zachodnią (symbol W), czyli ujemną. Wszystkie punkty położone na tym samym południku mają tę samą długość geograficzną.
W zależności od długości geograficznej, można obliczać matematycznie czas słoneczny miejscowy. Począwszy od południka 0°, na którym czas nosi nazwę czasu uniwersalnego (GMT) to:
- na wschód dodaje się godziny (GMT + X)
- na zachód odejmuje się godziny (GMT - X)
Do obliczeń czasu:
W przeszłości dla wyznaczania długości geograficznej istotne było od którego południka ją liczono. Wyznaczano ją m.in. od Ferro na Wyspach Kanaryjskich, Paryża, Rzymu i Pułkowa k. Petersburga. W 1911 Międzynarodowa Unia Geograficzna przyjęła za powszechnie obowiązujący południk przechodzący przez główny teleskop w Królewskim Obserwatorium Astronomicznym w Greenwich (dzielnica Londynu).
edytuj Historia
 |
Ta sekcja nie została przetłumaczona w całości, lub zawiera błędy w przekładzie. Prosimy, pomóż w sprawdzeniu, dokończeniu lub poprawieniu tłumaczenia. Strona dyskusji może zawierać dalsze wskazówki. Dokładniejsze informacje, co należy poprawić być może znajdziesz na stronie dyskusji tego artykułu. Po naprawieniu wszystkich błędów można usunąć tę wiadomość. |
Marynarze i podróżnicy we wszystkich czasach starali się znaleźć sposoby na precyzyjne określenie długości geograficznej. Szerokość geograficzna była obliczana poprzez obserwacje przez kwadrant lub astrolabium, poprzez pomiar położenia Słońca lub wybranych gwiazd, ale długości geograficznej nie można było określić w podobny sposób. Amerigo Vespucci był prawdopodobnie pierwszym, który zaproponował rozwiązanie, poświęcając wiele czasu i sił na studiowanie problemu podczas swoich podróży po Nowym Świecie.
"Co do długości geograficznej stwierdzam, że napotkałem tak wiele trudności w jej określeniu i sprawiło mi wiele bólów, by ustalić odległość wschód-zachód, które przemierzyłem. Efektem moich prac było to, że nie znalazłem nic lepszego do zrobienia niż obserwować w nocy koniunkcję jednej planety z inną, a zwłaszcza koniunkcję Księżyca z innymi planetami, ponieważ Księżyc jest szybszy w swoim obiegu niż jakakolwiek inna planeta. Porównałem swoje obserwacje z almanachem. Po wielu nocach prowadzenia eksperymentów, pewnej nocy 23 sierpnia 1499 miała miejsce koniunkcja Księżyca z Marsem, co według almanachu miało nastąpić o północy lub pół godziny wcześniej. I odkryłem, że... o północy pozycja Marsa była trzy i pół stopnia na wschód." [1]
Poprzez porównanie względnych pozycji Księżyca i Marsa z ich pozycjami oczekiwanymi, Vespucci mógł w prosty sposób wywnioskować swoje położenie względem długości geograficznej. Jednak jego metoda miała kilka ograniczeń: po pierwsze, wymagała wystąpienia specyficznego zjawiska astronomicznego (w tym wypadku, przejścia Marsa w tej samej rektascencji co Księżyc) i obserwator musiał porównać te dane z danymi z almanachu. Trzeba było również znać dokładny czas, a to było trudne do ustalenia w dalekich krajach, jako że wymagało stabilnej platformy obserwacyjnej, o którą trudno na kołyszącym się na morzu statku.
W odróżnieniu od szerokości geograficznej, której naturalnym punktem zerowym, czyli punktem odniesienia, jest równik, dla długości geograficznej taki punkt nie istnieje. Zatem zerowy południk niebieski musi być wybrany umownie. Brytyjscy kartografowie przez długi czas używali południka przechodzącego przez Greenwich w Londynie. Były jeszcze inne umowne południki, np. El Hierro, Rzym, Kopenhaga, Jerozolima, Petersburg, Piza, Paryż, Filadelfia, czy Waszyngton. W 1884 International Meridian Conference zaakceptowała południk Greenwich jako uniwersalny południk zerowy.
Przypisy
- ↑ Vespucci, Amerigo. "Letter from Seville to Lorenzo di Pier Francesco de' Medici, 1500." Pohl, Frederick J. Amerigo Vespucci: Pilot Major. New York: Columbia University Press, 1945. 76-90. Page 80.